Bản tin cảnh báo, dự báo nguồn nước năm trên tỉnh Gia Lai được biên soạn nhằm cung cấp các thông tin về số lượng, chất lượng nước mặt, mực nước, chất lượng nước dưới đất nhằm phục vụ các mục đích quản lý, khai thác tài nguyên nước và các mục đích khác theo quy định của pháp luật.
Gia Lai là một tỉnh nằm trên 4 lưu vực sông Sê San, Srê Pôk, Ba và Kôn – Hà Thanh có diện tích tự nhiên là 21.576,53km2. Nội dung chính của Bản tin năm bao gồm:
- Thông báo số lượng, chất lượng nước mặt năm 2025 trên sông Yayun tại trạm Ya Yun Hạ.
- Thông báo mực nước, chất lượng nước năm 2025 và dự báo mực nước dưới đất năm 2026 tại các tầng chứa nước và đưa ra những cảnh báo về tài nguyên nước như mực nước trong phạm vi 65 công trình quan trắc tài nguyên nước dưới đất do Trung tâm Quy hoạch và Điều tra tài nguyên nước quốc gia quản lý và vận hành.
1. Hiện trạng nguồn nước mặt
Mực nước trung bình năm 2025 trên sông Ya Yun tại trạm Ya Yun Hạ là 20845cm, tăng 18cm so với năm trước và tăng 17cm so với trung bình nhiều năm. Giá trị mực nước lớn nhất là 21159cm (ngày 07/11/2025), giá trị mực nước nhỏ nhất là 20745cm (ngày 04/05/2025).
2. Hiện trạng nguồn nước dưới đất
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Đệ tứ không phân chia (q):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 0,91m tại phường An Khê (LK17T) và giá trị hạ thấp nhất là 2,39m tại xã Ia Rsai (LK36aT). Mực nước trung bình năm nông nhất là -2,34m tại xã Phú Thiện (CB1-IV) và sâu nhất là -12,44m tại xã Ia Rsai (LK36aT).
Sơ đồ diễn biến mực nước năm 2025 tầng q
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Holocene (qh):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 0,32m tại phường Quy Nhơn Đông (QT8-BĐ). Mực nước trung bình năm nông nhất là -2,06m tại phường Quy Nhơn Đông (QT8-BĐ) và sâu nhất là -2,49m tại xã Tuy Phước Đông (QT10-BĐ).
Tầng chứa nước lỗ hổng trong trầm tích Pleistocene (qp):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 1,62m tại xã Hòa Hội (QT2-BĐ). Mực nước trung bình năm nông nhất là -2,08m tại xã Tuy Phước Đông (QT4 BĐ) và sâu nhất là -13,15m tại phường Quy Nhơn Đông (QT3-BĐ).
Tầng chứa nước khe nứt lỗ hổng phun trào Bazan Pleistocen giữa β(qp):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 2,26m tại phường Thống Nhất (C3a). Mực nước trung bình năm nông nhất là -0,74m tại xã Biển Hồ (LK159T) và sâu nhất là -20,31m tại phường Hội Phú (LK167T).
Tầng chứa nước khe nứt lỗ hổng phun trào Bazan Pliocen-Pleistocen dưới β(n2 qp):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 1,93m tại xã Chư Sê (LK66T) và giá trị hạ thấp nhất là 1,25m tại xã Bàu Cạn (LK9T). Mực nước trung bình năm nông nhất là -0,27m tại xã Chư Prông (LK144T) và sâu nhất là -24,5m tại xã Đức Cơ (LK165T).
Tầng chứa nước khe nứt trong các đá trầm tích lục nguyên Neogen (n): Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng hạ không rõ ràng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị hạ thấp nhất là 2,2m tại xã Ia Rsai (LK38T) và giá trị dâng cao nhất là 1,27m tại xã Ialy (LK62T). Mực nước trung bình năm nông nhất là -1,13m tại xã Ialy (LK59T) và sâu nhất là -17,24m tại xã Ialy (LK62T).
Tầng chứa nước khe nứt trong đá biến chất Arkei (ar):Trong phạm vi tỉnh, mực nước trung bình năm 2025 có xu thế dâng so với cùng kỳ năm trước. Giá trị dâng cao nhất là 0,3m tại phường An Nhơn (QT6b-BĐ). Mực nước trung bình năm nông nhất là -4,63m tại phường An Nhơn (QT6b-BĐ) và sâu nhất là 0m tại xã Bình An (QT7b-BĐ).
3. Đề xuất, kiến nghị
Đối với tài nguyên nước mặt:Năm 2025, tổng lượng nước tại trạm Ya Yun Hạ khoảng 1073 triệu m3, tăng khoảng 24,7% so với năm trước, đề nghị các cơ quan, ngành sử dụng nguồn nước mặt cần có phương án tích trữ nguồn nước để đảm bảo lượng nước cần khai thác trong năm tới. Chất lượng nước sông Ba Ya Yun tại trạm Ya Yun Hạ có 11 tháng có thể sử dụng cho mục đích cấp nước sinh hoạt, tháng 11 có thể sử dụng cho mục đích tưới tiêu và các mục đích tương đương khác.
Đối với tài nguyên nước dưới đất:Hiện tại, trên phạm vi tỉnh Gia Lai chưa có công trình thuộc diện phải cảnh báo, tuy nhiên để đảm bảo khai thác ổn định, cần theo dõi chặt chẽ diễn biến mực nước dưới đất trong các tầng chứa nước trên lưu vực và các bản tin dự báo tiếp theo để phục vụ quản lý, khai thác hiệu quả nguồn nước dưới đất.
Đa số các thông số chất lượng nước trong tỉnh nằm trong GTGH theo QCVN 09:2023/BTNMT. Tuy nhiên một số công trình có thông số vượt GTGH, tập trung ở các tầng chứa nước q, qh, qp, β(n2-qp), n, ar. Các thông số vượt bao gồm Độ mặn, Amoni, Fluoride, Mangan.
Một số khu vực đáng chú ý gồm:
• Tầng q: Amoni và Mangan vượt GTGH lớn nhất tại công trình CB1-IV (xã Phú Thiện) và Fluoride vượt GTGH tại công trình LK36aT (xã Ia Rsai).
• Tầng qh: Độ mặn, Amoni, Fluoride vượt GTGH lớn nhất tại công trình QT10 BĐ (xã Tuy Phước Đông).
• Tầng qp: Độ mặn, Fluoride, Amoni và Mangan vượt GTGH lớn nhất tại công trình QT4-BĐ (xã Tuy Phước Đông).
• Tầng β(n2-qp): Mangan vượt GTGH tại công trình LK168T (phường Pleiku).
• Tầng n: Fluoride vượt GTGH lớn nhất tại công trình LK31T (xã Uar).
• Tầng ar: Mangan vượt GTGH tại công trình QT7b-BĐ (xã Bình An).
Đề nghị các cơ quan chức năng ở trung ương và địa phương:
• Rà soát, cập nhật thông tin chất lượng nước tại các khu vực trên;